สำหรับเจ้าหน้าที่
บริการน่าสนใจ

ร้าน "ถักร้อย-สร้อยรัก"
ธารน้ำใจ "ชมรมศิลปะบำบัด"

สถิติเข้าชมเว็บไซต์
เรามี 18 บุคคลทั่วไป ออนไลน์

          ปี 2000 มีผู้ป่วยมะเร็ง 22.4 ล้านคน
          เป็นรายใหม่ 10.1 ล้านคน
          เสียชีวิตด้วยมะเร็งปีละ 6.2 ล้านคน
          หรือ 12 % ของสาเหตุการตายทั้งหมด

          คาดว่าในปี 2020 หรือ พศ.2563 มีผู้ป่วยรายใหม่ 15.6 ล้านคน เสียชีวิตจากมะเร็ง 10 ล้านคน

แนวโน้มสถานการณ์มะเร็งในอนาคต

  • ประชาชนมีอายุยืนนานขึ้น
  • การควบคุมโรคติดต่อดีขึ้น
  • อัตราตายทารกแรกคลอดและเด็กลดลง
  • วิถีชีวิตของมนุษย์เปลี่ยนไป
  • สารก่อมะเร็งมีมากขึ้น
  • แนวทางการรักษาโรคมะเร็งในปัจจุบันและอนาคต

การป้องกันโรคมะเร็งด้วยวิธีที่เหมาะสม

  • การวินิจฉัยในระยะก่อนมะเร็งหรือมะเร็งระยะเริ่มแรก
  • การรักษาแบบสหสาขา ซึ่งประกอบด้วยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญสาขาต่างๆ
  • การส่งเสริมคุณภาพชีวิต เพื่อให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีและยืนยาว

หลักการป้องกันและควบคุมโรคมะเร็ง

  • การป้องกันปฐมภูมิ
    • การหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยง หลีกเลี่ยงสาเหตุของการเกิดมะเร็ง
    • ส่งเสริมปัจจัยบางอย่างที่ช่วยป้องกันมะเร็ง
  • การป้องกันทุติยภูมิ
    • การตรวจคัดกรองและการวินิจฉัยมะเร็งในระยะเริ่มแรก
    • การป้องกันการดำเนินของโรคที่จะทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิต
  • การป้องกันตติยภูมิ
    • การรักษาโรคมะเร็งให้หาย และการฟื้นฟูสุขภาพผู้ป่วยมะเร็งหลังการรักษาเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีและยืนยาว

มะเร็งที่พบบ่อยในประเทศไทยและการป้องกัน

ตำแหน่ง การป้องกันปฐมภูมิ ทุติยภูมิ ตติยภูมิ
มะเร็งปอด + +  
มะเร็งกระเพาะอาหาร +    
มะเร็งเต้านม + + +  + +
มะเร็งลำไส้ใหญ่และทวาร + + + 
มะเร็งปากมดลูก + + +  + +
มะเร็งช่องปาก + +  + + +
มะเร็งหลอดอาหาร +    
มะเร็งตับ + +  
มะเร็งหลายชนิด มีการป้องกันปฐมภูมิที่ได้ผลดี เช่น มะเร็งตับ คือการเลี่ยงการติดเชื้อไวรัสบีตับอักเสบ แต่มีมะเร็งอีกหลายชนิดที่ไม่สามารถตรวจคัดกรองมะเร็ง หรือวินิจฉัยในระยะเริ่มแรกได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผู้ป่วยมักจะมีอาการในระยะแพร่กระจาย เช่น มะเร็งปอด มะเร็งกระเพาะอาหาร และมะเร็งหลอดอาหาร 

Risk of cancer

  1. บุหรี่
  2. สุรา
  3. สารพิษจากการประกอบอาชีพและในสิ่งแวดล้อม
  4. สารชีวภาพ หรือเชื้อโรค (Biological agents หรือ infectious agent)
  5. ฮอร์โมนเพศ (Exogenous sex hormones)

Health promotion

  1. หลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยง
  2. ออกกำลังกาย
  3. การรับประทานอาหาร
  4. การใช้ชีวิตให้เหมาะสม
  5. การตรวจสุขภาพ

Chemoprevention

     สารเคมี ยา ช่วยป้องกันมะเร็ง

  1. Oral contraceptive pills มีส่วนช่วยป้องกันมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก มะเร็งรังไข่
  2. Cox2 inhibitor  มีส่วนช่วยป้องกันมะเร็งลำไส้ใหญ่

การตรวจคัดกรองโรคมะเร็ง

  • Average risk versus high risk ผู้ที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยง และบุคคลทั่วไปมีวิธีการตรวจคัดกรองที่ต่างกัน ความถี่ในการตรวจต่างกัน
  • Cost effectiveness วิธีการ เทคนิค กับความคุ้มราคา ควรเป็นเทคนิคที่ค่าใช้จ่ายไม่สูง และค้นพบคนที่ผิดปกติได้ในระยะแรกเริ่ม และโรคมะเร็งควรเป็นชนิดที่พบบ่อยๆ
  • Treat for the most not treat for the best การตรวจคัดกรองควรตรวจได้ครอบคลุมในประชากรจำนวนมาก เมื่อผิดปกติจะต้องมีแนวทางสืบค้นโรคที่เหมาะสม แม่นยำ คุ้มค่า
  • National policy นโยบายของประเทศ มีส่วนสำคัญที่จะทำให้ประชาชนได้รับการตรวจคัดกรองโรคที่ดี

การจัดลำดับของวิธีการรักษาและวิธีการตรวจคัดกรองโรค (Grading of recommendation Recommendation of U.S. Preventive Service Task Force)

  • Level A มีหลักฐานชัดเจนว่าการตรวจดังกล่าวมีประสิทธิภาพและประโยชน์อย่างมากในการดูแลรักษาผู้ป่วย แนะนำให้ปฏิบัติ (ควรทำ)
  • Level B  มีหลักฐานพอเชื่อถือได้ว่าการกระทำดังกล่าว อาจมีประสิทธิภาพและประโยชน์ในการดูแลรักษาผู้ป่วย (น่าทำ)
  • Level C หลักฐานพอเชื่อถือได้ว่าการกระทำดังกล่าวไม่มีประสิทธิภาพหรือไม่มีประโยชน์หรืออาจมีผลเสียเกิดขึ้น ไม่แนะนำให้นำไปปฏิบัติเป็นกิจวัต (ไม่ควรทำ)
  • Level D หลักฐานพอเชื่อถือได้ว่าการกระทำดังกล่าวไม่มีประสิทธิภาพหรือไม่มีประโยชน์และมีผลเสียต่อผู้ป่วย ไม่ควรนำไปปฏิบัติในรายที่ไม่มีอาการ (ไม่ควรทำอย่างยิ่ง)
  • Level I  หลักฐานไม่เพียงพอที่จะสนับสนุนหรือคัดค้านว่ามีประสิทธิภาพหรือประโยชน์หรือไม่ อาจทำหรือไม่ทำก็ได้ หรืออาจนำไปปฏิบัติด้วยเหตุผลอื่น ยังไม่แนะนำให้นำไปปฏิบัติเป็นกิจวัต

การตรวจคัดกรองในมะเร็งลำไส้ใหญ่

  • Level A recommendation
  • ชาย หรือ สตรีทั่วไป (average risk) อายุ 50ปี ขึ้นไป
  • ตรวจ fecal occult blood test ปีละครั้ง
  • Colonoscopy ทุก 10 ปี
  • Flexible sigmoidoscopy และ double contrast Barium enema ทุก 5 ปี
  • การตรวจคัดกรองมีประโยชน์ และคุ้มค่า ค่าใช้จ่ายในสหรัฐอเมริกาน้อยกว่า 30,000 USD เมื่อเทียบกับการยืดอายุผู้ป่วยได้ในแต่ละปี

การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก (level A)

  • AGOC recommendation
    • ตรวจภายใน และตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก หลังจากมีเพศสัมพันธ์แล้ว 3 ปี เริ่มครั้งแรกไม่เกิน 21 ปี
    • ทุก 1 ปี (Conventional Pap smear) หรือ ทุก 2 ปี (liquid-based cytology)
    • เมื่ออายุ 30 ปี หากตรวจสม่ำเสมอทุกปี ปกติสามครั้งติดต่อกัน สามารถตรวจห่างออกทุก 2-3 ปี ได้
    • หยุดเมื่ออายุ 70 ปี
  • นโยบายกระทรวงสาธารณสุขประเทศไทย
    • สตรีอายุ 35-60 ปี  ตรวจ Pap smear ทุก 5 ปี

การตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านม

  • Mass screening
    • อายุ 20 ปีขึ้นไป  ตรวจเต้านมด้วยตนเอง (Self breast exanimation) เดือนละครั้ง
    • อายุ 40-69 ปีที่ไม่มีอาการ ตรวจเต้านมด้วยตนเอง  และตรวจโดยแพทย์ (Clinical breast exanimation) ปีละ 1 ครั้ง
  • Voluntary screening
    • อายุ 20 ปี ขึ้นไปที่ไม่มีอาการ ตรวจเต้านมด้วยตนเองเดือนละครั้ง และตรวจโดยแพทย์ทุก 3 ปี
    • อายุ 40-69 ปีที่ไม่มีอาการ ตรวจเต้านมด้วยตนเอง  และตรวจโดยแพทย์ปีละ 1 ครั้ง mammogram ทุก 1-2 ปี
  • กลุ่มเสี่ยง
    • ตรวจทุก 1 ปี แต่เริ่มเร็วขึ้น 5 ปีนับจากอายุของญาติที่เป็นมะเร็ง

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข 2546

  • USPSTF 2005 อายุ 40 ปี ขึ้นไปตรวจ mammogram ทุก 1-2 ปี  โดยจะตรวจเต้านมโดยแพทย์หรือไม่ก็ตาม (rating B) ส่วน SBE และตรวจเต้านมโดยแพทย์ ถือเป็น rating I

การตรวจคัดกรองในมะเร็งรังไข่

  • Rating D recommendation สำหรับสตรีทั่วไป average risk และ  high risk (Hereditary Breast Ovarian Cancer syndrome)
  • CA125, transvaginal ultrasound ไม่มีประโยชน์ ไม่คุ้มค่าในการใช้ตรวจคัดกรองในสตรีทั่วไป
  • ยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดรวม ใช้เป็น chemoprevention strategy เพื่อลดความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งรังไข่ชนิดเยื่อบุผิว ในสตรีกลุ่มความเสี่ยงสูง (50% reduction rate)
  • สตรีที่มีความเสี่ยงสูง มีบุตรพอแล้ว อาจทำการผ่าตัดรังไข่ออกสองข้าง
  • การผ่าตัดมดลูก (TAH) ยังไม่สรุปว่ามีประโยชน์จริง

การตรวจคัดกรองโรคมะเร็งที่ถือเป็น Rating I
ไม่แนะนำให้ปฏิบัติเป็นกิจวัตร 

  • การตรวจคัดกรองมะเร็งปอด
    • Low dose CT, CXR, sputum cytology
  • การตรวจคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมาก
    • การตรวจทางทวรเพื่อคลำต่อมลูกหมาก หรือ PSA
  • การตรวจคัดกรองมะเร็งตับอ่อน
    • อัลตราซาวด์ หรือ tumor marker
  • การตรวจคัดกรองมะเร็งกระเพาะปัสสาวะ (rating D)
    • UA, dipstick, urine cytology, nuclear matrix protein (NMP22) immunoassay

Investigation and Diagnosis method for cancer
     การวินิจฉัยโรคมะเร็ง ต้องผ่านการชักประวัติ ตรวจร่างกายโดยแพทย์ที่เชี่ยวชาญ และร่วมกับการตรวจทางห้องปฏิบัติการตามความเหมาะสมขอางแต่ละโรค

  • Tumor marker
  • Radioimage
  • Endoscopy & Laparoscopy
  • Histo patho logy
  • Immunohistochemistry
  • Molecular genetics of cancer

Tumor marker

  • ไกลโคโปรตีน
  • หน้าที่
    • ฮอร์โมน : hCG , calcitonin
    • เอนไซม์ : LDH ,PSA
    • Adhesion molecule : CEA
    • Transport protein : AFP
    • unknown : CA 125, CA 19-9
  • ความเป็นจริง
    • ไม่จำเพาะเจาะจงกับมะเร็ง
    • Tumor marker 1 ชนิดสามารถสร้างได้จาก มะเร็งหลายชนิด
    • โดยอุบัติการ  เนื้องอก พบบ่อยกว่าเนื้อร้าย
    • มะเร็งระยะเริ่มแรกที่จะพบว่าTumor marker มีค่าผิดปกติ มีเพียงน้อยกว่า 10-25%
  • คุณค่าของ Tumor marker มีประโยชน์ในแง่ประเมินผลการรักษาโรคมะเร็ง ติดตามการกลับเป็นซ้ำ
  • ไม่ใช้เพื่อการตรวจคัดกรองโรคมะเร็ง อย่างเป็นกิจวัตร

Tumor marker กับการคัดกรองมะเร็งในกลุ่มเสี่ยงสูง

  • อาจมีประโยชน์
    • AFP  (ร่วมกับ TAS) : hepatoma
      • ในผู้ป่วย  chronic hepatitis พาหะ HBV
    • PSA (ร่วมกับ TRS) : มะเร็งต่อมลูกหมาก
      • ผู้มีประวัติครอบครัว หรือผู้สูงอายุที่ยังมีสุขภาพดี
    • CA 125 (ร่วมกับ transvaginal ultrasound) : มะเร็งรังไข่
      • ผู้ที่มีประวัติครอบครัว  มี BRCA mutation

Radioimage

  • 3D, 4D ultrasound
  • CT scan 64-128 slices
  • MRI
  • PET and PET-CT

PET scan

  • ศึกษาการทำงานของอวัยวะต่างๆของร่างกายในระดับเมตาบอลิสึม เช่น การตรวจหามะเร็ง โรคทางระบบประสาท โรคหัวใจ
  • 18F-FDOPA เป็นสารเภสัชรังสี ที่มีคุณสมบัติใช้ในการตรวจวินิจฉัยผู้ป่วย ที่มีข้อบ่งชี้ หรือรอยโรค ดังนี้ :-
              1. ทางด้านมะเร็งวิทยา
                   - เนื้องอกในสมอง (Brain tumor)
                   - มะเร็งของเซลล์ประสาทและต่อมไร้ท่อ (Neuroendocrine tumor: neuroblastoma)
                   - มะเร็งต่อมหมวกไต (Pheochromocytoma)
                   - มะเร็งชนิดคาร์ซินอยด์ (Carcinoid tumor)
                   - มะเร็งตับอ่อนชนิดที่สร้างฮอร์โมนไม่ได้ (Endopancreatic tumor)
                   - ภาวะอินซูลินมากเกินปกติ (Hyperinsulinism)
              2.  ทางด้านประสาทวิทยา ได้แก่ โรคการเคลื่อนไหวผิดปกติ (โรคพาร์คินสัน)
  • 11C methionine, 18F tyrosine, 11C thymidine, [18F] fluoro-2-deoxy-D-glucose(FDG) 

Cancer Management

  • การประเมินความเสี่ยงของการเกิดมะเร็ง
  • ทำการตรวจคัดกรองโรคมะเร็ง
  • ทำการวินิจฉัยเมื่อมีอาการผิดปกติ หรือผลการตรวจคัดกรองผิดปกติ
  • ให้การรักษาหลัก
  • ประเมินพยากรณ์โรค อัตราการรอดชีวิต
  • พิจารณาการรักษาเสริม
  • ติดตามการรักษาในระยะยาว เฝ้าระวังการกลับเป็นซ้ำของโรค
  • ให้การรักษาประคับประคองในระยะสุดท้าย

 Multimodality treatment

  • Surgery
  • Radiation
  • Chemotoxic agents
  • Targeted therapy

Modern radiotherapy

  • Intensity Modulated Radiation Therapy (IMRT)
    • เครื่องฉายรังสีสามารถปรับเปลี่ยนลำรังสีได้ทั้งขนาด รูปร่าง และความเข้มของรังสีในแต่ละจุด
      • ข้อดี : ลดผลข้างเคียง, เพิ่มอัตราการควบคุมโรค,ใช้กับโรคที่รังสีแบบธรรมดารักษาไม่ได้ เนื่องจากปริมารรังสีมีมากและกระทบต่ออวัยวะข้างเคียง
      • ข้อเสีย : ราคาแพงมาก, ใช้เวลารักษาต่อราย นาน, ต้องใช้ผู้ชำนาญการใช้เครื่อง
  • การรักษาโดยการใส่แร่กัมมันตรังสีด้วยคอมพิวเตอร์ (computer assisted brachytherapy)
    • เพื่อช่วยให้วางแร่ได้ตามตำแหน่งที่เหมาะสมตามต้องการ ทราบการกระจายของรังสีที่เหมาะสม
  • Radiosurgery

Chemotherapy

  • Adjuvant chemotherapy
    • ให้ตามหลังการผ่าตัด เมื่อกำจัดก้องมะเร็งขนาดใหญ่ออกไป เพื่อให้ยาเคมีบำบัดทำลายเซลล์มะเร็งที่ยังเหลืออยู่ หวังผล clinical complete response
  • Neoadjuvant chemotherapy
    • ให้ก่อนการรักษาหลัก เพื่อให้ผ่าตัดง่ายขึ้น เอาก้อนออกได้หมด
    • ช่วยอนุรักษ์อวัยวะสำคัญ
    • ช่วยป้องกันหรือรักษา micrometastasis  
    • อาจช่วยลดโอกาสการแพร่กระจายหลังการผ่าตัดเอาก้อนออก
  • Palliative chemotherpy
    • เพื่อชะลอการเติบโตของก้อนมะเร็ง เพื่อเพิ่มคุณภาพชีวิต
  • Concurrent chemoradiation
    • เพื่อเพิ่มอัตราการรักษาอวัยวะเอไว้โดยไม่จำเป็นต้องผ่าตัดออก
    • เพิ่มอัตราการควบคุมโรคตรงตำแหน่งฉายรังสี
    • เพื่อลดอัตราการแพร่กระจายของมะเร็งไปอวัยวะห่างไกล เช่น
      • มะเร็งปากมดลูกระยะ IB2-4A
      • มะเร็งหลอดอาหาร ระยะ 2-3
      • มะเร็งตับอ่อน ระยะ 2-4A
      • มะเร็งทวารหนัก ระยะ 2-3
      • มะเร็งกระเพาะปัสสาวะ ระยะ 3-4
      • มะเร็งปอด (ชนิด nonsmall cell lung cancer) ที่ผ่าตัดไม่ได้
      • มะเร็งปอด (ชนิด small cell lung cancer) ที่ยังไม่ลุกลาม

สูตรเคมีบำบัดที่ใช้ในโรคมะเร็งต่างๆ

  • มะเร็งเต้านม
    • CMF
    • FAC
    • Paclitaxel, Docetaxel, Gemcitabine, Vinorelbine
  • มะเร็งปอด
    • EP
    • Cisplatin + Paclitaxel or Docetaxel or Gemcitabine
  • มะเร็งลำไส้ใหญ่
    • FOLFOX
    • FUFA
    • FUFA+Irinotecan
  • มะเร็งรังไข่
    • Carboplatin + Paclitaxel

การรักษาแบบมุ่งเป้า Targeted Therapy

  • มุ่งเป้าที่ pathway โปรตีนที่มีผลต่อการอยู่รอดของเซลล์มะเร็ง
  • วิเคราะห์ระดับ nucleic acid  protein สารที่มีผลต่อ protein หรือยีนที่เกี่ยวกับการเกิดมะเร็ง
  • พัฒนาส่วนประกอบของยา เช่น เป็นขนาดโมเลกุลเล็กๆ monoclonal antibody, peptidomimetics, siRNA, antisense oligonucleotide, expressed gene

การศึกษาระดับโมเลกุล เพื่อการพัฒนายากลุ่ม Targeted Herapy

  • Overexpression ของ EGFR
  • Angiogenic pathway
  • Antiapoptotic mechanism
  • Enhance activity of intracellular signaling pathway
  • Mutation ของ GFR หรือ ยีนบางตัว

ยา Monoclonal Antibody

  • Cetuximab (Erbitux®)
    • ในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ที่ดื้อยา Irinotecan
  • Bevacizumab (Avastin®)
    • ในผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ระยะแพร่กระจาย ร่วมกับ 5FU
  • Trastuzumab (Herceptin®)
    • ในผู้ป่วยมะเร็งเต้านมระยะแพร่กระจายที่มี HER-2 overexpression

ยาที่ยับยั้ง Signaling Pathway

  • Imatinib (Gleevec®)
    • ในผู้ป่วย CML ที่มี Philadephia chromosome ที่ดื้อต่อ interferon หรือ stem cell transplant
    • ผู้ป่วย GIST ที่มี CKIT + ระยะแพร่กระจาย หรือผ่าตัดไม่หมด
  • Gifitinib (Iressa®)
    • ในผู้ป่วย NSCLC ระยะแพร่กระจายที่ดื้อยา platinum หรือ Docetaxel
  • Erlotinib (Traceva ®)
    • ในผู้ป่วย NSCLC ระยะแพร่กระจายที่ดื้อยา platinum หรือ Docetaxel
  • Sunitinib (Sutent®)
    • Monotherapy ในผู้ป่วย renal cell CA ระยะแพร่กระจาย
    • Monotherapy ใน GIST ที่ดื้อ Gleevec

Additional and alternative treat neat in cancer patients

  • Pain control
  • Nutrition
  • Rehabilitation
  • End of life care
  • Alternative medicine

 

 

ความรู้สำหรับประชาชน
ติดต่อห้อง LAB วิจัย