คณะนิสิตสาขาวิชารังสีเทคนิค มหาวิทยาลัยนเรศวร จำนวน 48 คน เข้าเยี่ยมชม ศูนย์ไซโคลตรอนและเพทสแกนแห่งชาติ  สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ เมื่อวันศุกร์ ที่ 21 มีนาคม 2551 โดยมีคณะเจ้าหน้าที่ศูนย์ไซโคลตรอนและเพทสแกนแห่งชาติ  ให้การต้อนรับ และบรรยายสรุป   นำโดย 

นายเอกภพ  งามละเมียด วิศวกรผู้ดูแลเครื่องไซโคลตรอน ศูนย์ไซโคลตรอนและเพทสแกนแห่งชาติ สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์

          บรรยาย สรุปถึง เครื่องไซโคลตรอนให้แก่ คณะนิสิตสาขาวิชารังสีเทคนิค มหาวิทยาลัยนเรศวร ได้อธิบาย  การทำงานของเครื่องไซโคลตรอน ซึ่งเป็นเครื่องเร่งอนุภาคที่ใช้สำหรับผลิตสารกัมมันตรังสีที่สลายตัวให้อนุภาคโพสิตรอน เช่น C-11, N-13, O-15, และ F-18 ซึ่งเป็นธาตุองค์ประกอบพื้นฐานของเซลล์ร่างกาย โดยจะนำไปติดฉลากกับสารประกอบที่มีความจำเพาะต่อการตรวจการทำงานของเซลล์ ได้เป็นสารเภสัชรังสี เพื่อใช้สำหรับตรวจวินิจฉัยโรค

นางสาวสุภาพร สวัสดิ์จุ้น นักเคมีรังสี ศูนย์ไซโคลตรอนและเพทสแกนแห่งชาติ  สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์

          บรรยายถึง   สารกัมมันตรังสีที่ให้อนุภาคโพสิตรอน (positron) ได้แก่ คาร์บอน(C-11), ไนโตรเจน (N-13), อ็อกซิเจน (O-15), และฟลูออรีน (F-18) ซึ่งเป็นธาตุพื้นฐานที่เซลล์ต้องใช้ในกระบวนการเมตาบอลิซึม (metabolism)  สารกัมมันตรังสีดังกล่าวแต่ละตัวผลิตได้จากเครื่องไซโคลตรอน (cyclotron) จะนำไปเตรียมเป็นสารเภสัชรังสีด้วยเครื่องสังเคราะห์สารเภสัชรังสี โดยวิธีการติดฉลากกับสารประกอบที่มีความจำเพาะต่อการตรวจระดับการทำงานของเซลล์ เช่น อนุพันธ์ของน้ำตาลกลูโคส (2-[18F]fluoro-2-deoxy-D-glucose หรือ 18F-FDG), อนุพันธ์ของกรดอะมิโน (18F-FDOPA) และโคลีน (11C-Choline) เป็นต้น ในแต่ละครั้งที่มีการผลิตสารเภสัชรังสีจะมีการควบคุมคุณภาพของสารเภสัชรังสีที่ผลิตได้ให้เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานสากล เพื่อใช้นำไปฉีดให้กับผู้ป่วยและวัดความเข้มข้นของรังสี ในรอยโรคที่สงสัยในอวัยวะต่างๆ ด้วยเครื่องเพท/ซีทีสแกน (PET/CT) สารเภสัชรังสีที่เตรียมขึ้นมีค่าครึ่งชีวิต (Half-life) สั้นมาก จึงมีความปลอดภัยในการใช้และขณะเดียวกันต้องมีการนัดหมายล่วงหน้าเพื่อเตรียมให้ทันตามกำหนดเวลาที่ใช้งาน

นายจิรดนัย สาระสำคัญ นักเภสัชรังสี ศูนย์ไซโคลตรอนและเพทสแกนแห่งชาติ สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ 

          บรรยายความรู้ เกี่ยวกับ  เครื่องเพท/ซีที สแกน  กล่าวว่า “เครื่อง PET/CT (Positron Emission Tomography/Computed Tomography) เป็นนวัตกรรมทางเวชศาสตร์นิวเคลียร์และเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ โดยการผสมผสานเอาเครื่องเพทสแกนและเครื่องเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์เข้าไว้ในเครื่องเดียวกัน มีความสามารถในการบอกตำแหน่งของรอยโรคควบคู่กับระดับการทำงานของเซลล์ ทำให้เพิ่มความชัดเจนและความแม่นยำยิ่งขึ้นกว่า CT และ PET แยกกัน ตัวอย่างเช่น PET/CT จะให้การวินิจฉัยก้อนมะเร็งในปอด และการประเมินระยะลุกลามของมะเร็งในปอดได้มากกว่า (Sensitivity) และถูกต้อง (Specificity) กว่า CT”

นางสาวไพหญ้า ชาติมนตรี นักฟิสิกส์การแพทย์ ศูนย์ไซโคลตรอนและเพทสแกนแห่งชาติ สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ 

          กล่าวสรุปปิดท้าย ถึงเครื่องเครื่องเพท/ซีทีสแกน ว่า “เป็นเครื่องมือตรวจวินิจฉัยโรคที่มีความก้าวหน้า และทันสมัย สามารถตรวจพบความผิดปกติได้ในระดับการทำงานของเซลล์ โดยใช้สารเภสัชรังสีที่ผลิตจากเครื่องไซโคลตรอน ส่งผลให้การวินิจฉัยโรคมะเร็งมีความแม่นยำ สามารถบอกการลุกลาม และการกระจายของมะเร็งได้ดี นอกจากนี้เครื่องเพทสแกนยังสามารถตรวจความผิดปกติของร่างกายในโรคอื่นๆ ได้ เช่น โรคลมชัก โรคพาร์กินสัน โรคความจำเสื่อม และโรคหัวใจขาดเลือด อีกด้วย”

          การเข้าเยี่ยมชมศูนย์ไซโคลตรอนและเพทสแกนแห่งชาติ ในครั้งนี้ นับว่า เป็นการเผยแพร่ความรู้ ให้ แก่ คณะนิสิตสาขาวิชารังสีเทคนิค มหาวิทยาลัยนเรศวร  ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาวิชารังสีเทคนิค คณะสหเวชศาสตร์  มหาวิทยาลัยนเรศวร   โดยภาควิชาดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อมุ่งถ่ายทอดความรู้และสร้างเสริมประสบการณ์แก่นิสิตสาขาวิชารังสีเทคนิค ถือเป็นวิชาชีพทางการแพทย์ มีบทบาทและหน้าที่เป็นหนึ่งในผู้เชี่ยวชาญงานทางรังสีวิทยาคลินิก ทำงานด้วยเครื่องมือสลับซับซ้อนกับผู้ป่วยร่วมกับบุคลากรทางการแพทย์ที่เกี่ยวข้อง ในด้านรังสีวินิจฉัย เป็นผู้ปฏิบัติงานกับเครื่องเอกซเรย์ เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ เครื่องสร้างภาพด้วยคลื่นแม่เหล็กกำทอน เครื่องเอกซเรย์เต้านม และเครื่องสร้างภาพด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง เพื่อวินิจฉัยรอยโรคหรือรอยบาดเจ็บจากภาพของอวัยวะภายในที่ปรากฏ ในด้านรังสีรักษา เป็นผู้ปฏิบัติงานกับเครื่องกำเนิดรังสีพลังงานสูงที่ใช้ฉายทำลายเนื้อร้ายให้กับผู้ป่วยโรคมะเร็ง ภายใต้สภาวะที่ควบคุมอย่างเข้มงวด ทั้งยังต้องคำนวณปริมาณรังสีที่เหมาะสมในการฉาย ในด้านเวชศาสตร์นิวเคลียร์ เป็นผู้ใช้สารกัมมันตภาพรังสีเพื่อวินิจฉัยและรักษาโรค  โดยวิธีการสร้างภาพและวิเคราะห์จากสิ่งส่งตรวจของผู้ป่วย และรักษาโรคด้วยสารกัมมันตภาพรังสี    ซึ่งบทบาทและหน้าที่ดังกล่าว สอดคล้องกับการดำเนินของ  ศูนย์ไซโคล ตรอนและเพทสแกนแห่งชาติ   สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์

          จึงถือเป็นโอกาสดีที่คณะเจ้าหน้าของศูนย์ไซโคลตรอนและเพทสแกนแห่งชาติ สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ ได้ให้การเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับการทำงานของสารรังสีที่นำมาใช้กับ เครื่องเพทซีที/สแกน  ดังกล่าว  รวมทั้งการดำเนินงานของศูนย์ฯ  เป็นการสนองตามวัตถุประสงค์ ของ สาขาวิชารังสีเทคนิค มหาวิทยาลัยนเรศวร   ที่มุ่งเน้นผลิตบัณฑิตที่มีความรู้ทางวิชาการ เชี่ยวชาญในวิชาชีพ มีเจตคติที่ดีต่อวิชาชีพและงานบริการ ยึดถือคุณธรรม จริยธรรม และจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพ ซึ่งสามารถทำงานร่วมกับบุคลากรทางการแพทย์ที่เกี่ยวข้องได้เป็นอย่างดี การเข้าเยี่ยมชมครั้งนี้ ของคณะนิสิตสาขาวิชารังสีเทคนิค มหาวิทยาลัยนเรศวร นับเป็นอีกกิจกรรมที่ถือเป็นการเผยแพร่รู้  เพื่อการพัฒนาการรักษาโรคอีกทางหนึ่ง  แก่วงการแพทย์ต่อไป